کمبود عناصر غذایی گیاه

به‌طور کلی تعداد عناصر مورد نیاز گیاه که در محلول خاک موجود هستند، شامل ۱۳ عنصر است که بر اساس میزان مصرف گیاه به دو دسته زیر تقسیم میشوند: ۱) عناصر پرمصرف شامل: نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم و گوگرد که به مقدار بیشتر مورد نیاز گیاه هستند را عناصر پرمصرف میگویند. ۲) عناصر کم‌مصرف شامل: آهن، منگنز، روی، مس، بر، مولیبدن و کلر که به مقدار بسیار کم مورد نیاز گیاه هستند را عناصر کم‌مصرف یا ریزمغذی میگویند.

البته سه عنصر کربن، اکسیژن و هیدروژن هم از عناصر مورد نیاز گیاه هستند، ولی چون این عناصر به فراوانی در هوا و آب یافت میشوند، به عنوان عناصر غذایی خاک محسوب نمیشوند.













عناصر غذایی مورد نیاز گیاه

تمامی موجودات زنده ازجمله گیاهان برای رشد و نمو نیاز به غذا دارند. خاک تأمین‌کننده اکثریت قریب به اتفاق عناصر غذایی مورد نیاز گیاه است. به جز کربن، اکسیژن و هیدروژن که عمدتاً از طریق آب وهوا تأمین میشوند، منبع اصلی بقیه عناصر غذایی مورد نیاز گیاه، محلول خاک است. در خاک تقریبا تمام عناصر غذایی که در جدول تناوبی وجود دارد، موجود است. بخش اعظم این عناصر نیز در گیاه قابل اندازه‌گیری هستند، اما گیاه برای جذب این عناصر، حالت انتخاب ندارد و بدون در نظرگرفتن مفید یا مضر بودن، آن‌ها را جذب میکند.  تغذیه صحیح گیاه یکی از عوامل مهم در بهبود کیفی و کمی محصول به شمار می‌آید. در تغذیه صحیح گیاه، نه تنها باید هر عنصر به اندازه کافی در دسترس گیاه قرار گیرد، بلکه ایجاد تعادل و رعایت نسبت میان میزان عناصر مصرفی از اهمیت ویژه برخوردار است، زیرا در حالت عدم تعادل تغذیه‌ای با افزودن تعدادی از عناصر غذایی، نه تنها افزایش عملکرد رخ نمیدهد، بلکه اختلالاتی نیز در رشد گیاه ایجاد شده و درنهایت سبب کاهش قابل توجه محصول خواهد شد.

معمولاً کمبود عناصر غذایی در گیاهان ناشی از موارد زیر است:

کمبود واقعی: کمبود عناصر غذایی در خاک و یا وجود ترکیب شیمیایی غیرقابل جذب آن برای گیاه.

کمبود دروغین: کمبود عناصر غذایی به علت ایجاد شرایط خاص در بستر کشت.

در این حالت ریشه ها قادر به جذب عناصر موجود در خاک نمی‌باشند مانند موارد زیر:

الف) سرد بودن خاک: در این حالت پتاسیم موجود در خاک جذب ریشه نمیشود.

ب) غرقابی بودن خاک: آهن، مس و کلسیم در خاک غرقابی جذب نمیشوند. به عنوان مثال آبیاری پی درپی در خاک، شرایط احیاء و اکسیداسیون در خاک را فعال نموده و عناصری مثل آهن و منگنز به خاطر اکسیده شدن غیرقابل جذب میشوند.

ج) اسیدیته نامناسب (pH): در خاک‌های خیلی اسیدی، منگنز و روی و در خاک‌های قلیایی آهن، منیزیم و بٌر جذب نمی‌شوند.

د) اثر متقابل و منفی عناصر نسبت به یکدیگر: در این حالت حضور یک عنصر باعث عدم جذب عنصر دیگر میشود. مثلاً حضور پتاسیم بیش از حد باعث کمبود منیزیم میشود و یا حضور بیش از حد نیتروژن باعث رشد سبزینه‌ای گیاه شده و تعادل مصرف برخی عناصر مورد نیاز در گیاه را به هم میزند.

روش های تعیین کمبود عناصر غذایی

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *