سیبزمینی
سيبزميني (solanum tuberosum L) بهوسيله سازمان خوارو بار جهاني بهعنوان يكي از اركان تأمينكننده امنيت غذايي آينده جهان در نظر گرفته شده است زيرا اين محصول در هر واحد زمان، آب و زمين، حتي در آب و هواي نامساعدتر نسبت به بسياري از محصولات زراعي عملكرد اقتصادي بيشتري دارد. در ايران، اين محصول در تمامي استانهاي كشور كشت ميشود لذا جايگاه ويژهاي در الگوي كشت نظامهاي زراعي دارد. مصرف سرانه سيبزميني ٥٠ كيلوگرم بوده لذا محصولي مهم در امنيت غذايي محسوب ميشود. با توجه به رشد جمعيت، جايگاه سيبزميني در سبد غذايي مصرف مردم خصوصاً اقشاركم درآمد جامعه و امكان جايگزيني آن با بخشي از مصرف گندم و برنج، برنامهريزي براي افزايش و پايداري توليد اين محصول اجتنابناپذير ميباشد.
تغذیه در سیبزمینی
مديريت تلفيقي تغذيه محصول سيبزميني مبتني بر آزمون خاك، تجزيه بافت، عملكرد مورد انتظار، ميزان برداشت عناصر غذايي و نوع رقم ( زودرس ـ ديررس) ميباشد تا براساس ميزان تأمين عناصر غذايي از طريق كودهاي آلي، مقدار مصرف كودهاي شيميايي كاهش يابد.
نیتروژن
مقدار و زمان مصرف كودهاي نيتروژنه براي سيبزميني از اهميت زيادي برخوردار است. در اوایل رشد، براي افزايش شاخ و برگ نياز به نيتروژن زياد ميباشد ولي مصرف آن به مقدار زياد بهويژه در اواخر رشد باعث رشد سبزينهاي بيشتر و توسعه كمتر غدهها و همچنين پائين آمدن كيفيت محصول ميشود. كودهاي نيتروژنه به دو قسمت كود پايه و سرك تقسيم ميشود. كود پايه كه معمولاً يك سوم تا نصف مقدار كود توصيهشده ميباشد، همزمان با تهيه زمين به خاك داده ميشود و بقيه كود بهصورت سرك بعد از سبز شدن گياه و در طول مراحل رشد و نمو آن كه مناسبترين زمان براي سيبزميني حدود ٤٠ تا ٤٥ روز پس از كاشت (مرحله شروع غده بستن) ميباشد، داده ميشود. از مصرف يكجا و يكباره كودهاي نيتروژنه بايستي خودداري شود. از مصرف كودهاي نيتروژنه در مرحله گلدهي و پس از آن پرهيز شود چرا كه دوره غدهزايي كوتاهتر شده و گياه سريعتر وارد مرحله ذخيرهسازي خواهد شد. در زراعت سيبزميني مصرف كودهاي زيستي نيتروژن بههمراه كودهاي شيميايي سبب ارتقاء كمي و كيفي محصول ميشود. مصرف كودهاي شيميايي نيتروژنه، كود زيستي لارما (بذرمال) و محلولپاشي اثر بارزي بر افزايش ميزان سبزينگي برگ، ارتفاع بوته، تعداد جوانه در غده و درصد پروتئين غده داشته و همچنين عملكرد را حداقل بهميزان 20 درصد افزايش داده است.
فسفر
نياز سيبزميني به فسفر در مقايسه با نيتروژن و پتاسيم خيلي كمتر ميباشد. قسمت زيادي از كود فسفره اضافهشده به خاك بهصورت تركيبات نامحلول و بهشكل رسوب درآمده كه براي گياه نيز قابل استفاده نميباشد. لذا مصرف كودهاي فسفره بهمقدار خيلي زياد و در اغلب شرايط خاكهاي سيبزمينیكاري كشور اگر با شخم اوليه به خاك داده شود، باعث ميشود كه مقدار قابل توجهي از آن بهصورت غير محلول رسوب كرده و بهشكل غير قابل استفاده براي گياه درآيد.
نظر به اينكه كاربرد باكتريهاي حلكننده فسفر با كود شيميايي، برای مثال كود زيستي لارما، تأثير بارزي در افزايش سرعت رشد، ارتفاع ساقه، تعداد برگ، تعداد غده در بوته، عملكرد و كيفيت غدهها دارند؛ از فرم شیمیایی فسفر ميتوان در هنگام عملیات تسطیح زمین و مخلوط با خاک و از کود زیستی در زمان ظهور اولین جوانهها استفاده کرد که باکتری با استقرار روی ریشه بتواند فسفر مورد نیاز را به صورت محلول درآورده و در دسترس گیاه قرار دهد.
پتاسیم
پتاسيم عنصري است كه در افزايش مقاومت به تنشهاي محيطي (سرما، گرما، خشكي و..) و كاهش پيري محصول مؤثر بوده لذا نقش بارزي در بهبود رشد محصول دارد. همچنين بر عملكرد سيبزميني و افزايش تعداد غده، كيفيت غده (محتوي ويتامين C ،وزن مخصوص، محتواي ماده خشك و قند) و حتي بر ميزان ماندگاري محصول در انبار نيز مؤثر ميباشد. سيبزميني گياهي است، پتاسيمدوست و با توجه به اينكه مناسبترين خاك براي كشت آن خاكهاي با بافت متوسط و سبك (شني) ميباشد و غالباً پتاسيم اين خاكها نيز پائين است، لذا نياز بيشتري به مصرف كودهاي پتاسه دارد. زمان و نحوه مصرف كودهاي پتاسه مانند كودهاي فسفره و همزمان با تهيه زمين، ديسكزني و يا استفاده از روتوشيپر ميباشد.
گوگرد
نقش گوگرد در سيبزميني در افزايش ماده خشك و همچنين نشاسته كاملاً مشخص ميباشد. همچنين اين ماده اثر قابل توجهي در كنترل بيماري اسكب (جرب سيبزميني) و نيز كاهش آلودگي به بيماريهاي مختلف باكتريايي و قارچي دارد. در خاكهاي شني و خاكهاي فقير از مواد آلي، مقدار اين عنصر پائين ميباشد.
عناصر کممصرف
عناصر آهن، روي، منگنز، مس و بر عناصر كممصرف يا ريزمغذي هستند كه بهمقدار كمي (نسبت به نيتروژن، فسفر و پتاسيم) بهوسيله گياه مورد استفاده قرار ميگيرند و البته هر يك از آنها در رشد و نمو گياه داراي نقش مهم و اساسي ميباشند.
كمبود هر يك از اين عناصر موجب ايجاد اختلال در رشد و نمو و در نهايت كاهش عملكرد محصول ميشود. در رابطه با سيبزميني، مصرف اين كودها مخصوصاً كودهاي سولفات روي و سولفات منگنز توصيه ميشود. مصرف آنها همزمان با تهيه زمين ميباشد.
کودهای آلی
كودهاي آلي بيشتر نقش اصلاحكنندگي و حفظ حاصلخيزي خاک را داشته و مصرف آنها براي ايجاد شرايط مطلوب خاک بهخصوص از نظر خصوصيات فيزيكوشيميايي و بيولوژيكي ضروري است. در ميان گياهان زراعي، محصول سيبزميني بهترين واكنش را به كودهاي آلي نشان داده است لذا مصرف كودهاي آلي بهويژه در خاكهاي سبك براي پايداري توليد توصيه شده است. نتايج بلندمدت (١٥ ساله) مصرف كودهاي دامي در زراعت سيبزميني نشان ميدهد كه ميزان بيشتري از عناصر پرمصرف ازت، فسفر، پتاسيم و همچنين عناصر كم مصرف آهن، منگنز، روي و مس نسبت به تيمار شاهد (عدم مصرف) به وسيله محصول جذب شده كه سبب رشد بهينه محصول ميشود. بدين ترتيب نهتنها عملكرد كمي به شدت (تا دو برابر) افزايش مييابد بلكه مقدار ريزمغذيهاي آهن، روي و مس در غدهها نيز افزايش يافته و سبب بالا رفتن كيفيت و ارزش غذايي محصول نيز ميشود. ( بايد دقت شود كه كودهاي دامي كاملاً پوسيده باشند).
زيرا كودهاي تازه اولاً سبب انتقال بذر علفهاي هرز، آفات و بيماريها (بهويژه نماتد) ميشوند. ثانياً از نظر پوسيدگي ناقص بوده و در اوايل رشد باعث خشك شدن سريع بستر كاشت غده بذري، بد سبزي و كاهش استقرار و رشد محصول ميشوند. ثالثاً تجزيه آن تا اواخر فصل رشد به طول ميانجامد. اين امر سبب تأخير در رسيدگي، كاهش ماده خشك غده، كاهش طعم غده و در نهايت كاهش عملكرد خواهد شد. كودهاي دامي را بايد در بهار در زمين پخش كرده و با عمليات خاكورزي با خاك مخلوط كرد.
بدون دیدگاه